تبلیغات
زبان و ادبیات متوسطه اول - جناس

دست از طلب ندارم تا کام من بر آید یا تن رسد بجانان یا جان ز تن بر آید حافظ


Admin Logo
themebox Logo
تاریخ:جمعه 1 خرداد 1394-10:25 ب.ظ

جناس

جناس:
 
یک‌سانی و هم‌سانی دو یا چند واژه در واج‌های سازنده را « جناس » گویند.
 
1. جناس تام : آن است که کلمات  جناس فقط از لحاظ معنی اختلاف دارند و در شکل و صورت
 
ظاهری کاملا برابرند .( یکسانی دو واژه در تعداد و ترکیب واج ها ) ارزش موسیقایی جناس تام در
 
سخن بسیار است .
 
2. جناس ناقص : آن است که کلمات جناس علاوه بر معنی در یک صامت یا مصوّت هم متفاوت
 
هستند .
 
انواع جناس ناقص :
 
نکته :: گفتیم اگر کلمات جناس در ظاهر کاملا شبیه هم باشند تام هستند در غیر این صورت
 
جناس ناقص به شسمار می آیند .
 
1. جناس ناقص حرکتی :  یکسانی دو یا چند واژه در صامت ها و اختلاف آن ها در مصوّت های
 
کوتاه  را می گویند .
 
نکته : تکرار صامت ها ، موسیقی درونی مصراع ها را پدید می آورد .
 
مثال : شکر کند چرخ فلک از مَلِک و مُلک و مَلَک / کز کرم و بخشش او ، روشن و بخشنده شدم .
 
توضیح : واژگان « مَلِک / مُک / مَلَک » در صامت ها مشترک اند فقط در مصوت های کوتاه اختلاف
 
دارند .
 
واژه ی « مُلک » با واژگان « مَلَک » و « مَلِک » طبق تعریف  کتاب جناس ندارد هر چند در متن
 
کتاب درسی جناس ناقص فرض شده اند .
 
نکته :
 
الف: جناس ناقص در افزایش موسیقی لفظی بیت یا مصراع مؤثر است .
 
ب : قدما این گونه جناس را « جناس ناقص » می نامیدند . 
 
2. جناس ناقص اختلافی ( حرفی ) : اختلاف دو کلمه در حرف اول ، وسط یا آخر است . کلماتی
 
که علاوه بر معنی در یک صامت متفاوت اند .
 
مثال : هر تیر که در کیش است گر بر دل ریش آید  /  ما نیز یکی باشیم از جمله ی قربان ها
 
توضیح : واژگان « کیش » و « ریش » جناس ناقص اختلافی حروفی دارند چون صامت « ک »  و
 
« ر » در دو واژه مختلف است .
 
نکته :
 
1. جناس ناقص حروفی نیز در آفرینش موسیقی لفظی مؤثر است .
 
2. جناس میان دو واژه را جناس ناقص می خوانیم که اختلاف آن ها بیش تر از یک حرف نباشد.
 
برای مثال « یار » و « یاران » جناس نیستند .
 
3. این گونه جناس را قدما ، مضارع ، لاحق ، مرف می نامیدند .
 
نکته : 
 
1. منظور از حرف همان صامت ها و مصوت های بلند است .
 
2. حرفی را که در اول و آخر نباشد وسط می گوئیم .
 
جناس ناقص افزایشی :
 
جناس ناقص افزایشی ؛ اختلاف در دو واژه است در معنی و تعداد حروف. که علاوه بر معنی در
 
تعداد حروف نیز متفاوت اند یعنی یکی از کلمات جناس یک حرف در اول یا وسط یا آخر نسبت به
 
دیگر کلمه ی جناس اضافه دارد .
 
مثال برای جناس ناقص افزایشی در حرف اول :
 
دلا رنج حسودان مرنج و واثق باش  /  که بد به خاطر امیدوار ما نرسد .
 
توضیح : واژه ی « مرنج » یک حرف صامت نسبت به « رنج » بیش تر دارد ← جناس نلقص
 
افزایشی در حرف اول
 
این نوع جناس را قدما « جناس زاید یا مذَیَّل » می گفتند .
 
مثال : برای جناس ناقص افزایشی در حرف وسط :
 
دستم نداد قوّت رفتن به پیش دوست   /   چندی به پای رفتم و چندی به سر شدم .
 
توضیح : واژه ی « دوست » در تقابل با واژه ی « دست » یک حرف در وسط بیش تر دارد .
 
جناس ناقص افزایشی در حرف وسط
 
توجه : ضمیر پیوسته ی « م » در « دستم » یک واژه ی مستقل و در نقش مضاف الیه است لذا
 
جزء اصل کلمه نیست .
 
مثال : برای جناس ناقص افزایشی در حرف آخر :
 
« اشک من رنگ شفق یافت ز بی مهری یار   /   طالع بی شفقت بین که در این کار چه کرد .»
 
توضیح : واژه ی « شفقت » در مصراع دوم در تقابل با واژه ی « شفق » در مصراع اول یک حرف
 
در آخر بیش تر دارد .← جناس ناقص افزایشی
 
* جمع بندی کلی در موردانواع جناس :جناس در تقسیم بندی اولیه به دو نوع تقسیم می شود :
 
1.جناس تام 
 
2. جناس ناقص
 
* جناس ناقص در سه حالت می تواند در کلام به کار برود :
 
1 . اختلاف در مصوّت کوتاه ( حرکتی )
 
2. اختلاف در نوع حروف ( اختلافی )
 
3. اختلاف در تعداد حروف ( افزایشی )
 
* ارزش جناس ناقص به موسیقی لفظی است که در کلام می آفریند.
 
حال با توجه به  توضیحات مربوط به « جناس » به سؤالات زیر پاسخ دهید :
 
1. « جناس تامّ » به کار رفته در بیت زیر را ، مشخص کرده و دلیل خود را بنویسید .
 
« نه عجب که قلب دشمن شکنی به روز هیجا   /  تو که قلب دوستان را به مقاربت شکستی »
 
2.در بیت زیر بین کدام کلمات ، « جناس » به کار رفته است ؟ « نوع » هر جناس را بنویسید .
 
« کفر است در طریقت ما کینه داشتن   /   آیین ماست سینه چو آیینه داشتن  »
 
3. میان کدام واژه  در بیت زیر ،«جناس »به کار رفته است ؟«نوع »هر یک راجناس را بنویسید.
 
« گو شمع نیارید در این جمع که امشب   /   در مجلس ما ، ماه رخ دوست تمام است »
 
4. در بیت زیر بین کدام کلمات جناس به کار رفته است ؟ نوع هر یک را مشخص کنید .
 
« ساقی به نور باده بر افروز جام ما    /    مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما »
 
5. آیا واژه ی « می کند » و « می کند » در بیت زیر ، جناس تام است ؟ چرا ؟
 
« بشنو این نی چون شکایت می کند   /   وز جدایی ها حکایت می کند . »
 
6. در بیت زیر بین کدام کلمات جناس وجود دارد ؟ نوع آن رامشخص کرده ودلیل خودرابنویسید .
 
« وانکه گیسوی تو را رسم تطاول آموخت   /    هم تواند کرمش داد من مسکین داد . »
 
7. کدام دو کلمه ، نمی توانند به عنوان جناس به کار بروند ؟
 
الف ) شرار ، سواد    ب ) جوی ، جود    ج ) روان ، روان     د ) رسید ، رشید 
 
8. کدام کلمه ها در بیت « عنان مپیچ که گر می زنی به شمشیرم /  سپر کنم سر و دستت ندارم
 
از فتراک .» جناس دارند ؟
 
الف ) سر ، سپر    ب ) سر ، دست      ج ) شمشیر ، سپر       د ) عنان ، فتراک
 
9. در بیت زیر ، جناس هاو نوع آن ها را مشخص کنید .
 
«  کار دلم به جان رسد ، کارد به اسخوان رسد  /   ناله کنم بگویدم دم مزن ئو بیان مکن »
 
 
حال دوستان عزیز با توجه به توضیحات داده شده در این پست « تفاوت های سجع با جناس » را بنویسید . می توانید در قسمت نظرات همین پست پاسخ بدهید .



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


download
یکشنبه 23 دی 1397 02:20 ق.ظ
If you wish for to take a great deal from this article
then you have to apply these methods to your won website.
download
چهارشنبه 19 دی 1397 07:17 ب.ظ
I am now not positive where you are getting your information, but great
topic. I must spend a while learning more or
working out more. Thank you for wonderful information I
was searching for this information for my mission.
Funny Hamster
دوشنبه 17 دی 1397 05:22 ق.ظ
This has to be the cutest funniest picture of a hamster ever.
Check out this picture of a hamster eating
a cracker if you’re in need of a smile http://dapalan.com/A0LD
Funny Cat Picture
چهارشنبه 12 دی 1397 10:04 ب.ظ
I know this if off topic but I'm looking into starting my own weblog and was curious what all is needed
to get setup? I'm assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
I'm not very web savvy so I'm not 100% certain. Any suggestions or advice would be greatly appreciated.
Appreciate it
Muskelaufbau Produkte
پنجشنبه 6 دی 1397 09:34 ب.ظ
I enjoy what you guys are usually up too. This sort of clever work and
exposure! Keep up the very good works guys I've included
you guys to my personal blogroll.
rast svalov
پنجشنبه 6 دی 1397 06:17 ب.ظ
Your style is really unique in comparison to other people I've read
stuff from. I appreciate you for posting when you have the opportunity,
Guess I will just bookmark this blog.
Funny Picture
جمعه 30 آذر 1397 09:05 ب.ظ
I’m not that much of a online reader to be honest but your
blogs really nice, keep it up! I'll go ahead and bookmark your site to
come back in the future. Cheers
Wally
جمعه 16 تیر 1396 07:48 ب.ظ
It's hard to come by knowledgeable people in this particular topic, however, you sound like you know what you're
talking about! Thanks
home std test kit
جمعه 2 تیر 1396 11:33 ب.ظ
قلب از خود نوشتن در حالی که صدایی
مناسب در آغاز آیا نه حل و فصل بسیار خوب با من پس از برخی از زمان.
جایی در سراسر جملات شما موفق به من مؤمن اما تنها
برای بسیار در حالی که کوتاه. من با این حال کردم مشکل
خود را با جهش در مفروضات و شما ممکن است را
خوب به پر کسانی که شکاف.
که شما در واقع که می توانید انجام
من می بدون شک تا پایان مجذوب.
std testing centers
پنجشنبه 25 خرداد 1396 07:34 ب.ظ
core از خود نوشتن در حالی که صدایی
مناسب در آغاز آیا نه کار بسیار خوب با من پس از برخی
از زمان. جایی در سراسر جملات شما در واقع موفق به من مؤمن اما فقط برای while.

من با این حال مشکل خود را با فراز
در منطق و شما خواهد را سادگی به پر کسانی که شکاف.
در صورتی که شما که می توانید انجام من می قطعا تا پایان مجذوب.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر